Nasze konto: Rada Rodziców przy Przedszkolu Nr 51    73124031031111000035032225

Na to konto mogą Państwo dokonywać wpłat na Radę Rodziców.


Login Form

Odwiedza nas 14 gości oraz 0 użytkowników.

Bawimy się – ćwiczymy…

Ćwiczenia usprawniające motorykę narządów artykulacyjnych

Ćwiczenia warg

Wargi   mogą wykonywać dwa rodzaje ruchów: układać się pierścieniowato i tworząc zaokrąglenie, wysuwać do przodu lub przyciskać się do zębów płasko, co w połączeniu z cofaniem kącików ust i rozciąganiem ich na boki tworzy spłaszczenie. Przykłady ćwiczeń warg:

  • nadymanie policzków, wargi są zwarte
  • nadymanie policzków z gwałtownym (wybuchowym) uwolnieniem nagromadzonego powietrza, tak jak podczas artykulacji głoski „p”
  • nadymanie policzków i przesuwanie powietrza z jednego do drugiego
  • przy zaciśniętych zębach zwieranie i rozwieranie warg
  • zaokrąglenie warg, robienie ryjka, a następnie  ich spłaszczenie – odciągnięcie kącików ust na boki
  • górne żeby oparte na dolnej wardze, warga górna lekko uniesiona, zęby widoczne, wydychanie powietrza przez szczelinę wargowo-zębową, tak jak przy artykulacji głoski „f”
  • wibracja warg, parskanie, cmokanie

Ćwiczenia szczęki

Podczas artykulacji żuchwa wykonuje jednorodne ruchy, polegające na większym lub mniejszym jej opuszczaniu lub unoszeniu. Przykładami  ćwiczeń szczęki są:

  • ruchy żucia – koliste ruchy warg, szczeki , policzków
  • ruchy poziome szczęki – raz w lewa , raz w prawa stronę
  • rytmiczne i płynne opuszczanie  i unoszenie szczeki dolnej
  • opuszczanie i unoszenie szczeki przy zamkniętych wargach

 

Ćwiczenia języka

Najruchliwszym narządem artykulacyjnym jest język. Tylko przy nielicznych głoskach język zachowuje się biernie, tak jak w stanie spoczynku, tzn. leży na dnie jamy ustnej, przy dolnych zębach i dziąsłach. Natomiast większość głosek wymaga precyzyjnych pionowych ruchów języka w części przedniej, środkowej i tylnej lub zmiany kształtu z wąskiego na szeroki. Ruchy języka zarówno w płaszczyźnie  pionowej, jak i poziomej są podstawą poprawnej artykulacji głosek.

                U niemowlęcia bezzębna jama ustna ogranicza ruchy języka do jego zachowań w płaszczyźnie  poziomej. Wraz z rozwojem dziecka i przekształceniami anatomiczno-czynnościowymi narządów mowy około 2,5-3 roku następuje pionizacja języka, która jest symptomem dojrzałości fizjologicznej aparatu artykulacyjnego. Możliwość pionizowania języka warunkuje prawidłowość przebiegu artykulacji głosek przedniojęzykowo-dziąsłowych oraz precyzje ruchów w czasie różnicowania poszczególnych szeregów głosek. Oto przykłady ćwiczeń języka:

  • wysuwanie języka na zewnątrz i cofanie w głąb jamy ustnej
  • wysuwanie języka w kształcie łopaty- szeroki, lub w kształcie grotu – wąski, spiczasty na zewnątrz jamy ustnej
  • wysuwanie języka na zewnątrz jamy ustnej i kierowanie czubka języka do nosa i brody, wykonywanie ruchów pionowych języka
  • dotykanie czubkiem języka: brody, dolnej wargi, dolnych zębów lub nosa, górnej wargi i zębów oraz wałka dziąsłowego
  • liczenie językiem zębów górnych i dolnych
  • oblizywanie zębów i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami, raz w prawo, raz w lewo
  • oblizywanie warg, raz w prawą stronę, raz w lewą stronę
  • przy opuszczonej szczęce ruchy języka na przemian do górnych i dolnych zębów
  • unoszenie i opuszczanie tylnej części języka

 

Czytaj więcej: Ćwiczenia usprawniające motorykę narządów artykulacyjnych

Ćwiczenia oddechowe

Prawidłowe oddychanie jest podstawą dobrej wymowy, silnego i dobrze postawionego głosu. Stosując odpowiednie ćwiczenia usprawniające aparat oddechowy można eliminować lub zapobiegać zaburzeniom oddychania dla mowy.

         Celem ćwiczeń oddechowych jest usprawnianie aparatu oddechowego, zwiększanie pojemności płuc, kształtowanie ruchów przepony oraz oddechu przeponowego lub pełnego, nauka ekonomicznego zużywania powietrza podczas mówienia, różnicowanie faz oddechowych oraz wydłużenie fazy wydechowej, kształtowanie umiejętności zsynchronizowania pauz oddechowych, zapobieganie arytmii oddechowej, zrelaksowanie i uspokojenie po większym wysiłku fizycznym lub psychicznym.

Aby ćwiczenia te mogły spełniać swoją funkcje, należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

  • Systematyczność wykonywania, po 5 minut kilka razy dziennie, w przewietrzonym pomieszczeniu lub przy otwartym oknie
  • Oczyszczona i udrożniona jama nosowa
  • Wykonujemy je przed jedzeniem lub 2-3 godziny po jedzeniu, ponieważ praca mięśni brzucha i przepony jest wtedy swobodna
  • Stopniowanie trudności, dostosować je do możliwości dziecka, od łatwiejszych do trudniejszych
  • Podczas ich wykonywania mięśnie szyi, rąk, tułowia muszą być rozluźnione, a postawa ciała swobodna, dlatego najczęściej wykonuje się je w pozycji leżącej lub stojącej
  • Należy najpierw zademonstrować ćwiczenie, a następnie wykonać je razem z dzieckiem i dopiero potem może ono wykonać je samodzielnie
  • Zwrócić uwagę na prawidłowy wdech i wydech podczas oddychania fizjologicznego, w czasie spoczynku
  • Przygotować miejsce do wykonywania ćwiczeń i pomoce, które powinny tworzyć całość z opracowanym materiałem językowym

Pamiętając o zasadzie stopniowania trudności, wymienia się kilka rodzajów ćwiczeń oddechowych:

  • Ćwiczenia mobilizujące aparat oddechowy

Zadaniem tych ćwiczeń jest wzmocnienie wydechu oraz wzmocnienie fazy wydechowej np.

-  zdmuchiwanie lub przedmuchiwanie z gładkiej, a następnie chropowatej powierzchni lekkich przedmiotów, np. piłeczek, wacika, papierowych zabawek

-  dmuchanie na wiatraczki, statki na wodzie, zawieszone na nitkach liście, kwiatki, ptaszki itp.

-  zdmuchiwanie świecy, nadmuchiwanie baloników

-  dmuchanie oraz gra na fletach, piszczałkach

-  puszczanie baniek mydlanych

-  zabawa w „studzenie zupy" , zdmuchiwanie na jednym wydechu mlecza, wąchanie kwiatków, chuchanie na zmarznięte ręce, szybę, lusterko

- zabawy i gry z rurką, dmuchanie przez nią na kolorowe kuleczki, przenoszenie za pomocą rurki lekkich przedmiotów z miejsca na miejsce, np. zbieramy jabłka i zbieramy je do kosza ( ćwiczenia te są trudne, ponieważ wymagają świadomej, harmonijnej pracy, sprawnie funkcjonującego podniebienia miękkiego oraz prawidłowej koordynacji wzrokowo-ruchowej).

 

  • Ćwiczenia usprawniające oddychanie brzuszno-przeponowe

   Najlepiej przeprowadzać  je w pozycji leżącej, ponieważ za pomocą kontroli wzrokowo-dotykowo-kinestetycznej obserwujemy ruchy klatki piersiowej oraz mięśnie brzucha i przepony.

- pierwsze ćwiczenie wykonuje prowadzący, dziecko trzymając jedną  rękę na klatce piersiowej, a druga na brzuchu obserwuje zmiany zachodzące podczas oddychania, podczas wdechu klatka piersiowa lekko się rozszerza i unosi , a następnie unoszą się mięśnie brzucha, podczas wydechu najpierw zmienia położenie ręka ułożona na brzuchu, a potem ręka trzymana na klatce

- ćwiczenie to wymaga pełnej świadomości i aktywności dziecka podczas kontrolowanego oddechu, dlatego najlepiej prowadzić je w formie zabawy, np. kładąc na brzuchu książeczkę, a na niej ulubioną zabawkę, która będzie się unosić i opadać; huśtanie musi być wykonywanie powoli i równomiernie, tak aby podczas ćwiczenia nie zrzucić zabawki.

 

  • Ćwiczenia połączone z ruchami rąk, nóg, tułowia

Zadaniem tych ćwiczeń jest zwiększanie pojemności płuc, pogłębianie oddechu, uczą też umiejętności rozluźniania postawy ciała i aparatu głosotwórczego, wykonujemy je w pozycji siedzącej, leżącej lub stojącej:

-  wykonanie wdechu z jednoczesnym szybkim ruchem rąk na boki, a wydechu z przesunięciem rąk do przodu, aż do zupełnego ich skrzyżowania

-  przy wdechu ręce unosimy, przy wydechu opuszczamy (powoli)

-  dłonie opieramy na karku, przy wdechu łokcie odciągamy do tyłu, przy wydechu wracają do pozycji wejściowej tzn. łączymy je z przodu, aż do ich zetknięcia

-  wykonujemy szybki wdech, skręcając tułów w bok, następnie powoli wydychamy powietrze, powracając do pozycji wyjściowej

-  tułów pochylamy do przodu, ręce swobodnie zwisają, podczas skłonu wykonujemy wydech, natomiast wyprostowanie tułowia to równoczesne unoszenie rąk i wdech ( np. zabawa w naśladowanie drzew poruszających się na wietrze)

 

  • Ćwiczenia oddechowe z jednoczesnym wypowiadaniem pojedynczych głosek

Wymagają od dziecka umiejętności świadomego wydawania głosu, podczas ich realizacji wykorzystujemy dźwięki naśladowcze, które są naturalnym etapem w kształtowaniu się i rozwoju mowy każdego dziecka. Są spontanicznym sposobem porozumiewania się z otoczeniem, zastępują wyrazy trudne łatwiejszymi, umożliwiając kontakt werbalny z otoczeniem, usprawniają narządy mowy, stanowią podstawę tworzenia nowych wyrazów.

W formie zabawy naśladujemy:

-  „aaa" płacz dziecka czy lalki

-  „ooo" zdziwienie

-  „brrr" odczuwanie zimna

-  „muuu" muczenie krowy

-  „sss" syczenie gąski lub węża

-  „szszsz" szum drzew na wietrze

 

  • Ćwiczenia oddechowe połączone z dłuższą wypowiedzią

To końcowy etap pracy nad prawidłowym oddechem dla mowy, polegają one na zsynchronizowaniu wdechu, wydechu oraz pauz oddechowych z treścią wypowiedzi. Są podsumowaniem i oceną skuteczności wcześniejszych ćwiczeń.

 

 Źródło:

Gunia G. „Terapia logopedyczna dzieci z zaburzeniami słuchu i mowy". Impuls, Kraków, 2010.

„Anatomia i fizjologia narządu słuchu  w: „Przyjaciel" 9/10 2007

Prożych A., Radziszewska-Konopka M. „Dźwięki marzeń. Poradnik dla rodziców i specjalistów pracujących z dziećmi z wadą słuchu"

www.wosp.org.pl

 

Opracowała: mgr Urszula Niewiarkiewicz-Głąb